{"id":17869,"date":"2023-11-20T16:24:13","date_gmt":"2023-11-20T16:24:13","guid":{"rendered":"https:\/\/knowledgehub.cymru\/?page_id=17869"},"modified":"2025-07-09T14:25:36","modified_gmt":"2025-07-09T13:25:36","slug":"diogelu-data","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/knowledgehub.cymru\/cy\/help-ac-arweiniad\/rhedeg-eich-mudiad\/diogelu-data\/","title":{"rendered":"Diogelu data"},"content":{"rendered":"
\n\t\n
Cartref<\/a><\/span><\/span><\/div>\n\n\n\n\n
\n\t\n\n
\n\t\t\t\n\n

Beth yw diogelu data?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Mae\u2019r adran hon yn rhoi cyflwyniad i ddiogelu data a sut mae\u2019n berthnasol i\u2019ch mudiad. Mae hwn yn bwnc manwl a bydd y camau y bydd angen i\u2019ch mudiad eu cymryd yn dibynnu ar eich amgylchiadau. Rydyn ni wedi cymryd yr wybodaeth hon o\u2019r canllawiau a ddarparwyd gan Swyddfa’r Comisiynydd Gwybodaeth (ICO)<\/a> a dylech gyfeirio at eu gwefan am ganllawiau manwl a fydd yn helpu eich mudiad i roi\u2019r gofynion angenrheidiol yn eu lle.<\/p>\n\n\n\n

Mae diogelu data yn ymwneud \u00e2 sicrhau y gall pobl ymddiried ynoch i ddefnyddio eu data mewn modd teg a chyfrifol.<\/p>\n\n\n\n

Os yw eich mudiad yn casglu gwybodaeth am unigolion am unrhyw reswm, bydd angen i chi gydymffurfio \u00e2\u2019r ddeddfwriaeth diogelu data.<\/p>\n\n\n\n

Mae trefniadau diogelu data\u2019r DU wedi\u2019u nodi yn Neddf Diogelu Data 2018, ynghyd \u00e2 Rheoliad Cyffredinol ar Ddiogelu Data (GDPR) y DU. Mae\u2019n mynd ati mewn modd hyblyg, seiliedig ar risg, sy\u2019n gofyn i chi feddwl am, a chyfiawnhau, sut a pham rydych chi\u2019n defnyddio data.<\/p>\n\n\n\n

Mae\u2019r gyfraith yn gymwys i unrhyw \u2018ddata personol sy\u2019n cael ei brosesu\u2019, a bydd yn cynnwys y mwyafrif o fusnesau a mudiadau, waeth beth yw eu maint. Mae\u2019n berthnasol i ddata a gaiff ei storio\u2019n ddigidol a chofnodion ar bapur os ydyn nhw\u2019n rhan o system ffeilio.<\/p>\n\n\n\n

Yr ICO sy\u2019n rheoleiddio systemau diogelu data yn y DU. Maen nhw\u2019n cynnig cyngor ac arweiniad, yn hybu arferion da, yn cynnal archwiliadau, yn ystyried cwynion, yn monitro cydymffurfiaeth ac yn cymryd camau gorfodi pan fo\u2019n briodol.<\/p>\n\n\n\n

Beth yw data personol?<\/h2>\n\n\n\n

Mae deall yr hyn rydyn ni\u2019n ei olygu wrth \u2018ddata personol\u2019 yn eithaf cymhleth. Mae canllawiau\u2019r ICO yn ei egluro fel a ganlyn:<\/p>\n\n\n\n

\n

Mae data personol yn golygu gwybodaeth am unigolyn byw penodol. Gall hwn fod yn unrhyw un, gan gynnwys cwsmer, cleient, cyflogai, partner, aelod, cefnogwr, cyswllt busnes, aelod swyddogol o\u2019r cyhoedd neu aelod o\u2019r cyhoedd.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Nid oes angen iddi fod yn wybodaeth \u2018breifat\u2019 \u2013 gall hyd yn oed wybodaeth gyhoeddus am fywyd proffesiynol rhywun fod yn ddata personol.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Nid yw\u2019n cynnwys gwybodaeth sy\u2019n gwbl ddienw – ond os gallech chi adnabod rhywun o\u2019r manylion, neu drwy gyfuno\u2019r wybodaeth \u00e2 gwybodaeth arall, bydd yn parhau i gael ei ystyried yn ddata personol.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Mae enw a chyfeiriad rhywun yn enghraifft o ddata personol, ond gallai hefyd gynnwys pethau eraill fel rhif cofrestru car, rhif Yswiriant Gwladol, neu lun o\u2019r unigolyn ar deledu cylch cyfyng (CCTV).
Mae gan y mathau mwyaf sensitif o ddata personol ddiogelwch ychwanegol a gallwch chi ddim ond eu prosesu mewn rhai amgylchiadau. Mae\u2019r rhain yn cynnwys data sy\u2019n ymwneud ag euogfarnau troseddol a throseddau a\u2019r rhestr o \u2018gategor\u00efau arbennig o ddata personol\u2019 a nodir isod:<\/p>\n\n\n\n